Một số giải pháp đẩy mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh tại khu Kinh tế- Thương mại đặc biệt Lao Bảo

Thứ năm - 28/01/2016 03:51
Trung tâm thương mại đặc biệt Lao Bảo. Ảnh:Trà Thiết
Trung tâm thương mại đặc biệt Lao Bảo. Ảnh:Trà Thiết
Khu Kinh tế - Thương mại (KT-TM) đặc biệt Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị ra đời từ chủ trương của Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam và Bộ Chính trị Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, được thể chế hóa bằng cam kết Điều ước quốc tế tại các Hiệp định về hợp tác kinh tế, văn hóa, khoa học và kỹ thuật giữa Chính phủ nước Cộng hòa XHCN Việt Nam và  Chính phủ nước Cộng hòa DCND Lào. Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo thuộc địa bàn huyện Hướng Hoá cách thành phố Đông Hà 60 km, Cảng Cửa Việt 92 km về phía Tây, cách thành phố Huế 150 km về phía Tây Bắc,  nằm trên trục Hành lang kinh tế Đông - Tây thông thương với các nước Lào, Thái Lan, Myanmar qua Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo. Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo có tổng diện tích 15.804 ha, trải dọc theo Quốc lộ 9 - tuyến đường xuyên Á với chiều dài 25 km.
Có thể nói, Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo là một mô hình kinh tế tổng hợp, vừa có đặc điểm tính chất như Khu công nghiệp, Khu chế xuất, Khu kinh tế cửa khẩu, lại vừa như một “Khu phi thuế quan đặc biệt”, được Chính phủ cho phép hoạt động theo một Quy chế riêng lần đầu tiên được áp dụng tại Việt Nam với mức ưu đãi cao nhất theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam và các Điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia. Tại Cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo có một điểm khác so với các Cửa khẩu khác trong cả nước, đó là Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo đã triển khai thành công thủ tục "một cửa một lần dừng". Mô hình “một cửa một lần dừng” tại cặp Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Việt Nam) – Đensavan (Lào) được đưa vào hoạt động từ tháng 2/2015, đây là cặp cửa khẩu đầu tiên trong khối ASEAN thực hiện mô hình này và được các nước trong khu vực và cộng đồng tài trợ đánh giá cao. Việc chỉ làm thủ tục tại một điểm (tại nước nhập) tiết kiệm chi phí do không phải dừng đỗ, đi lại, bốc dỡ hàng hoá nhiều lần. Bên cạnh đó, việc trao đổi, xử lý thông tin giữa các lực lượng của hai nước diễn ra nhanh chóng. Thủ tục hành chính minh bạch, giảm tiêu cực và thất thu thuế cho ngân sách Nhà nước.
            Sau 15 năm hình thành và phát triển, Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo đã thu hút trên 1.341 tỷ đồng vốn cho đầu tư vào kết cấu cơ sở hạ tầng; thu hút hơn 400 doanh nghiệp (gần 60% hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu), khoảng 3.000 hộ kinh doanh tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh (so với 12 doanh nghiệp và 1.000 hộ kinh doanh khi mới thành lập). Hơn 67 dự án đầu tư vào Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo với tổng số vốn đăng ký 4.200 tỷ đồng (tương đương 200 triệu USD), có 04 dự án FDI với tổng mức đầu tư 36 triệu USD, diện tích đất cho thuê 300 ha. Các dự án đã giải quyết việc làm cho gần 5.000 lao động, bao gồm 4.500 lao động trực tiếp chủ yếu tại địa phương và khoảng 500 lao động gián tiếp (qua hệ thống chi nhánh, văn phòng đại diện ở trong và ngoài nước).
Nhìn chung, với những chính sách ưu đãi của nhà nước được áp dụng, Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo đã thực sự phát triển và có những kết quả tích cực về thu hút đầu tư cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, những năm gần đây, hoạt động của các doanh nghiệp tại khu vực này đang gặp rất nhiều khó khăn, một số dự án mặc dù đã được cấp phép đầu tư nhưng lại chậm hoặc ngưng triển khai, một số doanh nghiệp đang gặp khó khăn, chủ yếu xuất phát từ các nguyên nhân như: mức độ ưu đãi giảm, điều kiện kinh doanh không còn thuận lợi, và một số nguyên nhân khác xuất phát từ nội tại của doanh nghiệp,... Việc lưu thông hàng hóa, phương tiện và con người qua cửa khẩu quốc tế Lao Bảo có sự gia tăng qua các năm gần đây, tuy nhiên, một vấn đề đáng lưu ý, đó là kim ngạch xuất khẩu năm 2014 có dấu hiệu giảm sút.
            Nhằm tiếp tục phát huy lợi thế, thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh tại Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo, một số giải pháp cần thực hiện:
- Thứ nhất, nhà nước cần tiếp tục duy trì các chính sách ưu đãi về thuế quan (theo như Quyết định số 72/2013/QĐ-TTg ngày 26/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ quy định cơ chế, chính sách tài chính đối với Khu Kinh tế Cửa khẩu), thay vì chuyển sang hình thức "chịu thuế ngay" (nghĩa là phải nộp thuế ngay tại cổng A) theo Thông tư 109/2014/TT-BTC ngày 15/8/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện một số điều của Quyết định số 72/2013/QĐ-TTg. Nhằm thu hút các doanh nghiệp, mà đặc biệt là các doanh nghiệp chế biến nông sản đầu tư vào Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo. Bởi lẽ, với đặc thù của một Khu Kinh tế Cửa khẩu thì vốn dĩ việc khuyến khích, kêu gọi doanh nghiệp tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh tại đây là rất khó khăn, nên nếu không có những ưu đãi tốt về thuế quan thì rất khó để Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo có thể cạnh tranh với các Khu Kinh tế khác. Bên cạnh đó, với lợi thế gần vùng nguyên liệu nông sản từ Lào thì việc xây dựng các nhà máy chế biến nông sản có quy mô lớn tại Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo là rất khả thi, tuy nhiên nếu không có chính sách thu hút doanh nghiệp phù hợp thì tỉnh Quảng Trị sẽ vô tình đánh mất thế mạnh này.
Mặt khác, một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp trước đây đã đầu tư vào Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo cũng xuất phát từ tính hấp dẫn của chính sách thuế quan tại đây. Vì vậy, việc thay đổi những cam kết ban đầu, sẽ gây ra những khó khăn lớn cho hoạt động của doanh nghiệp, thậm chí có thể dẫn đến việc phá sản, hoặc ngưng hoạt động của các nhà máy trên địa bàn.
- Thứ hai, trong danh mục hàng hoá không bán miễn thuế cho khách du lịch tham quan khu phi thuế quan và Khu Kinh tế Cửa khẩu, có hàng chục nhóm mặt hàng, trong đó có nhiều mặt hàng có sức hấp dẫn đầu tư, mua sắm. Vì vậy, thay vì không bán miễn thuế, Chính phủ cần quy định bán miễn thuế trong một giới hạn cho phép. Điều này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế và sẽ tạo điều kiện để người dân sinh sống tại thị trấn cửa khẩu Lao Bảo, thị trấn Khe Sanh có thể đẩy mạnh hoạt động thương mại, cải thiện đời sống người dân tại đây.
   - Thứ ba, cần tiếp tục nghiên cứu, xem xét việc thu phí hạ tầng cửa khẩu một cách phù hợp, đặc biệt đối với các phương tiện chuyên chở hàng nông sản… nhằm khuyến khích hoạt động giao thương hàng hóa tại các cửa khẩu thuộc tỉnh Quảng Trị, bởi vì các mặt hàng trái cây thường có giá trị tương đối thấp, việc đánh phí cao sẽ ảnh hưởng lớn đến giá thành sản phẩm. Chính vì vậy việc xem xét hiệu chỉnh mức phí hạ tầng cửa khẩu sao cho đảm bảo lợi ích của các bên, phân nhóm mức phí thu trên cơ sở loại hàng, giá trị hàng và hình thức nhập (kinh doanh thương mại hay quá cảnh) sẽ góp phần tăng lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua Cửa khẩu.      
- Thứ  tư, giải pháp liên quan đến thủ tục hải quan và công tác kiểm dịch thực vật động vật, y tế. Liên quan đến hiệp định ưu đãi thuế quan Việt Nam - Lào, Chính phủ Việt Nam cần đàm phán với phía nước bạn Lào để đưa ra quy định "gia hạn tự động" đối với hiệp định ưu đãi này, thay vì gia hạn theo từng năm như hiện nay. Về cơ chế "một cửa, một lần dừng", cần tiếp tục nghiên cứu, báo cáo các Bộ, ngành tham mưu cho Chính phủ hai nước xây dựng quy chế phối hợp, quy trình kiểm tra, kiểm soát theo một dây chuyền thống nhất, tương đồng về trình tự, thủ tục, mẫu biểu kê khai, hồ sơ nghiệp vụ giữa các cơ quan chức năng tại cửa khẩu của hai nước, tạo điều kiện để thực hiện đồng bộ, thông suốt.        Ngoài ra, chính quyền hai tỉnh Quảng Trị và Savanakhet cần tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, phản ánh những vấn đề bất cập liên quan đến tính minh bạch về các loại phí, cũng như quy trình thủ tục thông quan... nhằm đảm bảo lợi ích cho người dân và doanh nghiệp ở cả hai bên biên giới, cũng như tạo điều kiện thuận lợi khi tham gia việc kiểm soát hàng hóa chung.
Thứ năm, cần phải lấy lại uy tín của thương hiệu “Trung tâm thương mại Lao Bảo” rất được người mua sắm cả nước quan tâm trước đây, Chính quyền địa phương cần tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, kiểm soát không để cho hàng nhái, hàng giả có cơ hội vào Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo. Đặc biệt là tuyên truyền vận động các tiểu thương, hộ kinh doanh ở đây “nói không” với các loại hàng hóa không có xuất xứ rõ ràng, không tiếp tay với buôn lậu và gian lận thương mại.
Trong thời gian tới, Chính phủ đã đưa Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo vào danh mục 09 Khu Kinh tế cửa khẩu trọng điểm được ưu tiên đầu tư, đồng thời tỉnh Quảng Trị tiếp tục nổ lực trong việc xây dựng, triển khai các chính sách ưu đãi nhằm thu hút đầu tư, cùng với việc khởi động xây dựng các Khu Kinh tế Đông Nam, Khu Công nghiệp, các dự án động lực có tính liên kết với Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo và các địa phương nằm trên tuyến Hành lang Kinh tế Đông Tây. Chúng ta tin tưởng rằng, Khu KT-TM đặc biệt Lao Bảo sẽ trở thành một điểm đến hàng đầu, thu hút các doanh nghiệp và các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến đầu tư, hợp tác sản xuất  kinh doanh./.
Nguyễn Hữu Hưng - Phó giám đốc Sở Công Thương

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây