Việt Nam gia nhập Cộng đồng ASEAN – Thời cơ và thách thức Doanh nghiệp phải đối mặt

Thứ hai - 21/03/2016 22:39
$RAJ443Z
$RAJ443Z
Năm 2015 là một năm có ý nghĩa hết sức quan trọng với tất cả các nước trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đó là sự kiện lễ ký Tuyên bố Kuala Lumpur ngày 22/11/2015 của Lãnh đạo 10 nước thành viên ASEAN về việc thành lập Cộng đồng ASEAN (ASEAN Community) vào ngày 31/12/2015. Cộng đồng ASEAN gồm 3 trụ cột chính là Cộng đồng Kinh tế (ASEAN Economic Community – AEC), Cộng đồng Chính trị - An ninh (ASEAN Political-Security Community – APSC) và Cộng đồng Văn hoá – Xã hội (ASEAN Socio-Cultural Community – ASCC) với mục tiêu hoà bình, ổn định, liên kết, phát triển và hướng tới người dân. Như vậy, từ đầu năm 2016 Việt Nam đã chính thức gia nhập Cộng đồng ASEAN. Điều này đòi hỏi các tỉnh, thành trong cả nước phải có bước chuyển mình mạnh mẽ để bắt kịp xu thế hội nhập trong thời kỳ phát triển mới.
 
Tỉnh Quảng Trị là điểm đầu trên tuyến Hành lang Kinh tế Đông Tây (EWEC), phía Tây giáp với tỉnh Savannakhet và tỉnh Salavan của CHDCND Lào, có Cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo – là một nút quan trọng trên tuyến EWEC. Nhận thức được vị trí chiến lược đó, Tỉnh Uỷ, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo các ngành triển khai nhiều giải pháp, tổ chức thực hiện kịp thời các cơ chế, chính sách của Trung ương phù hợp với tình hình và điều kiện thực tế của địa phương, nhất là trong bối cảnh Cộng đồng ASEAN được hình thành. Tuy nhiên, việc Cộng đồng ASEAN chính thức đi vào hoạt động sẽ đem lại không ít thời cơ và thách thức mới cho doanh nghiệp Việt Nam nói chung và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Trị nói riêng.
Cơ hội phát triển rộng mở
Nông nghiệp Việt Nam, mặc dù có quy mô sản xuất nhỏ, phân tán nhưng trong bối cảnh hầu hết nông dân đều tham gia vào quá trình sản xuất hàng hóa nên việc mở rộng thương mại quốc tế đem lại hiệu quả lan tỏa sâu rộng trong việc tạo việc làm và tăng thêm thu nhập cho đông đảo người lao động nông thôn. Riêng mặt hàng nông sản, đặc biệt là các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh Quảng Trị như cà phê, tinh bột sắn, cao su, hồ tiêu sẽ có cơ hội tăng trưởng xuất khẩu lớn. Ngoài ra, việc Cộng đồng ASEAN bắt đầu có hiệu lực từ đầu năm 2016 đồng nghĩa với việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng xuất khẩu nông sản của các doanh nghiệp Quảng Trị do cắt giảm thuế quan. Hơn nữa, mở cửa thị trường nhập khẩu sẽ tạo điều kiện cho phát triển đa dạng sản phẩm mà các nông sản hàng hóa của Việt Nam không có thế mạnh, nhờ đó vừa cải thiện đời sống, tăng phúc lợi cho người tiêu dùng trong nước, tạo điều kiện cho họ tiếp cận với hàng hóa có chất lượng và giá bán tốt hơn, đồng thời phát triển mối quan hệ đa phương công bằng và hiệu quả.
Mặc dù phải chịu nhiều rủi ro từ các yếu tố tất yếu của thương mại quốc tế nhưng người sản xuất Việt Nam đã từng bước làm quen, từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản, không ỷ lại vào trợ cấp và hàng rào bảo vệ thương mại của nhà nước. Chính sách thương mại nông sản Việt Nam sẽ tác động tích cực để thúc đẩy quá trình thích ứng với toàn cầu hóa của sản xuất và kinh doanh nông nghiệp. Bên cạnh đó, hội nhập tạo điều kiện thu hút mạnh mẽ đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, đặc biệt là các tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung Bộ, trong đó có Quảng Trị - vốn phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp. Thêm vào đó, việc thành lập Khu Kinh tế Đông Nam Quảng Trị (theo Quyết định số 42/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 16/9/2015) được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Trị nói riêng và kết nối Hành lang Kinh tế Đông – Tây với các nước khác thông qua Biển Đông, đặc biệt là việc thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào tỉnh Quảng Trị, trong đó có thu hút các dự án FDI vào nông nghiệp. Có thể nói, cùng với sự đầu tư nước ngoài là sự phát triển của các công nghệ mới theo hướng phát triển công nghệ sinh học và công nghệ cao. Những công nghệ này góp phần rất lớn vào tăng năng suất, hiệu quả trong sản xuất, chế biến và kinh doanh nông sản. Hiện nay trên địa bàn tỉnh, Công ty Cổ phần Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị là đơn vị tiên phong trong việc ứng dụng các tiến bộ của khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Đầu năm 2010, Công ty đã đầu tư xây dựng Nhà máy sản xuất phân vi sinh và hệ thống xử lý nước thải thu hồi khí Mê tan tại Nhà máy tinh bột sắn Hướng Hoá với tổng giá trị đầu tư trên 90 tỷ đồng. Bên cạnh đó, những năm vừa qua, Công ty đã xây dựng và áp dụng thành công Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2008, Hệ thống quản lý môi trường ISO 14001:2010 tại Nhà máy chế biến mủ cao su Cam Lộ... Việc ứng dụng các hệ thống này đã mang lại nhiều kết quả khả quan cho doanh nghiệp, đóng góp tích cực vào việc nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm, hàng hoá của Công ty, thành tựu đó còn có ý nghĩa khích lệ to lớn trong bối cảnh tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp nói chung đã và đang gặp nhiều khó khăn do tác động của suy thoái kinh tế trong thời gian qua.
Ngoài những cơ hội kể trên, việc tham gia Cộng đồng ASEAN còn mang lại thời cơ lớn cho Việt Nam trong việc cải thiện thể chế, chính sách, bộ máy Nhà nước hiệu quả hơn. Cùng với đó, doanh nghiệp Việt Nam nói chung và doanh nghiệp Quảng Trị nói riêng cũng phải thay đổi một cách mạnh mẽ để nắm bắt cơ hội hội nhập và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
          Song vẫn còn đó nhiều thách thức phải đối mặt
Bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, nông nghiệp, nông thôn đồng thời phải đối mặt với không ít thách thức, đòi hỏi phải có những chủ trương chính sách đúng đắn để tận dụng cơ hội, tối đa hóa lợi ích của hội nhập và giảm thiểu những tác động bất lợi mà việc gia nhập Cộng đồng ASEAN mang lại.
Tham gia các hiệp định thương mại quốc tế và khu vực đồng nghĩa với việc thực hiện lộ trình giảm thuế nhập khẩu một số nông sản, thực phẩm, đặc biệt là thịt chế biến và bánh kẹo, thịt bò, thịt lợn, sữa và sản phẩm sữa, thức ăn... Từ năm 2011, Việt Nam đã cam kết sẽ tiếp tục giảm thuế một số sản phẩm nông nghiệp gồm sữa và bánh kẹo và cho phép doanh nghiệp, cá nhân nước ngoài được quyền xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa như doanh nghiệp, cá nhân Việt Nam kể từ khi gia nhập, kể cả mặt hàng gạo (1/1/2011). Đến cuối năm 2015, quá trình thực hiện một loạt các cam kết tự do hoá trong nội bộ ASEAN vào Việt Nam chỉ còn 0%, cho phần lớn hàng Trung Quốc còn 0 – 5%. Như vậy, hàng hóa thị trường nội địa sẽ chịu sự cạnh tranh gay gắt của hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài.
Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ phải chịu hàng rào phi thuế quan, hàng rào kỹ thuật, bảo hộ mới, yêu cầu về truy suất nguồn gốc khi tham gia xuất khẩu vào thị trường tiêu chuẩn cao. Những yêu cầu từ các nhà nhập khẩu đòi hỏi các nhà sản xuất, xuất khẩu của Quảng Trị phải không ngừng nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, bảo đảm an toàn vệ sinh.
Một thách thức quan trọng nữa chính là yếu tố nguồn lực con người, bao gồm cả trình độ quản lý, sản xuất, kinh doanh. Trong bối cảnh hội nhập, yêu cầu về trình độ của các cấp, các ngành, các thành phần đều phải nâng cao nhằm thích ứng với đòi hỏi mới. Tuy nhiên, hiện nay trình độ quản lý của cán bộ cũng như doanh nghiệp địa phương còn hạn hẹp, các doanh nghiệp còn nhiều bỡ ngỡ khi tiến ra thị trường thế giới, trình độ sản xuất nông nghiệp còn lạc hậu, manh mún…
Từ những thời cơ và thách thức trên, Sở Công Thương Quảng Trị đưa ra một số gợi ý dưới đây để giúp doanh nghiệp trong tỉnh tồn tại và phát triển trong giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng, nhất là khi Cộng đồng ASEAN đi vào vận hành vào đầu năm 2016.
Một là, nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua việc tái cơ cấu doanh nghiệp, sắp xếp lại hoạt động, điều chỉnh chiến lược kinh doanh, đầu tư vào công nghệ mới, áp dụng phương pháp quản lý tiên tiến để nâng cao năng suất lao động, phát huy tối đa lợi thế so sánh của doanh nghiệp, nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng và chất lượng của các hàng xuất khẩu truyền thống, cắt giảm chi phí dịch vụ liên quan đến xuất khẩu như dịch vụ chuyên chở, kho bãi..., đồng thời chuyển sang các mặt hàng mới với giá trị gia tăng cao hơn, cải thiện an toàn vệ sinh thực phẩm, bắt kịp sự thay đổi nhanh chóng trên thị trường thế giới, tạo ra những sản phẩm mũi nhọn.
Hai là, tận dụng tốt hơn các cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do để thâm nhập, khai thác thị trường ngoài nước. Chủ động tìm hiểu, nghiên cứu kỹ các cam kết hội nhập của Việt Nam cũng như các cam kết của Việt Nam khi gia nhập Cộng đồng ASEAN, và các chính sách, tập quán thương mại của các đối tác... để có thể triển khai các hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả, tuân thủ luật lệ và tập quán thương mại quốc tế, khai thác tốt nhất các cơ hội làm ăn với các đối tác. Đồng thời, các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Quảng Trị cần chú ý những yêu cầu mới như: thân thiện với môi trường hơn, tiết kiệm tài nguyên hơn, minh bạch hơn, bảo đảm lợi ích xã hội hơn...
Ba là, chú trọng công tác đào tạo và nâng cao trình độ nguồn nhân lực của đội ngũ cán bộ, nhân viên cho phù hợp với yêu cầu mới; triển khai tái đào tạo lực lượng lao động khi tiến hành đổi mới mô hình sản xuất, kinh doanh; tạo môi trường lao động tốt để công nhân ngày càng gắn bó với doanh nghiệp, chẳng hạn như xây nhà ở cho công nhân.
Bốn là, kịp thời thông tin cho Sở Công Thương Quảng Trị cũng như các cơ quan hữu quan về các “trục trặc” trong thương mại với các đối tác, doanh nghiệp nước ngoài nhằm kịp thời phối hợp, đưa ra hướng xử lý tốt nhất để góp phần giảm thiểu thua thiệt cho chính doanh nghiệp trong tỉnh.
Năm là, thường xuyên liên hệ chặt chẽ với các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài để tìm hiểu thông tin thị trường, xác minh đối tác và bảo hộ lợi ích của doanh nghiệp khi phát sinh các vướng mắc, khó khăn trong kinh doanh, đầu tư tại nước đó.
Sáu là, chủ động tham gia Hội chợ trong và ngoài nước, các đoàn xúc tiến thương mại của tỉnh để giới thiệu sản phẩm, mở rộng bạn hàng và lĩnh vực kinh doanh.
Cuối cùng là, Sở Công Thương Quảng Trị tích cực phát huy hơn nữa vai trò là cầu nối giữa doanh nghiệp trong tỉnh với Lãnh đạo tỉnh của nước bạn khi có các Đoàn của nước bạn sang thăm tỉnh Quảng Trị nhằm giúp vận động ủng hộ và tạo thuận lợi cho việc làm ăn của doanh nghiệp ở địa phương của nước đó./.
 
Cao Thị Thu Thuỷ
Chuyên viên Phòng Xuất nhập khẩu & Hội nhập Kinh tế
Sở Công Thương Quảng Trị

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây