Diễn đàn Hợp tác thương mại song phương Việt Nam – Lào

Theo đề nghị của Ban Tổ chức, tại Diễn đàn, tỉnh Quảng Trị trình bày nội dung: Sự thành công và hạn chế của mô hình “Một cửa, một lần dừng”  khuyến nghị và nâng cao hiệu quả tại cặp cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo Quảng Trị (Việt Nam) và Đen Sa Vẳn - Savannakhet (Lào).

Mô hình “Một cửa, một lần dừng” là sáng kiến mang tính đột phá do ADB khởi xướng. Qua thời gian chuẩn bị và vận hành thử, đến ngày 06/02/2015, Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Lào tổ chức khai trương hoạt động chính thức và đầy đủ mô hình “Một cửa, một lần dừng” tại cặp cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo Quảng Trị (Việt Nam) và Đen Sa Vẳn - Savannakhet (Lào).
 

Sau hơn 02 năm hoạt động, các cơ quan chức năng của hai bên đã phối hợp kiểm tra, kiểm soát, làm thủ tục xuất nhập cảnh (XNC) cho hơn 1.541.023 lượt người và 206.770 lượt phương tiện. Đồng thời đã làm thủ tục kiểm tra cho hơn 11.000 tờ khai Hải quan với tổng trọng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu (XNK) trên  600.000 tấn. Nhờ thực hiện đầy đủ bước 4 mô hình kiểm tra “Một cửa một lần dừng” nên các phương tiện vận tải và hàng hóa chỉ phải dừng tại một điểm, các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành của hai bên Việt Nam - Lào phối hợp thực hiện đồng thời hoặc gần như đồng thời thủ tục XNK hàng hóa, XNC cho người và phương tiện tại nước nhập, rút ngắn được 40 - 50% thời gian chờ đợi, di chuyển, làm thủ tục tại cửa khẩu;góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, giao thương buôn bán, người và phương tiện qua lại cửa khẩu; thể  hiện được tính minh bạch cho các đối tượng tham gia, tạo được sự tự tin, nâng cao năng lực và sự hợp tác hoạt động của các cơ quan quản lý cửa khẩu biên giới.

Mô hình “Một cửa một lần dừng” bước đầu hoạt động đã mang lại hiệu quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập. Trong đó, cả hai bên vẫn chưa xây dựng được Quy chế phối hợp giữa lực lượng chuyên ngành nên đã có những khó khăn, vướng mắc trong công tác phối hợp kiểm tra giám sát tại các điểm kiểm tra chung của mỗi bên; việc thực hiện quy trình kiểm tra, chưa thực sự đúng nghĩa “một cửa, một lần dừng”, phương tiện XNC chở hàng hóa vẫn còn phải dừng nhiều lần; hệ thống các carbin làm việc của các lực lượng chức năng tại cửa khẩu đã được bố trí nhưng chưa hợp lý, chưa thật sự tạo thuận lợi cho hành khách làm thủ tục tại cửa khẩu.

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Nguyễn Quân Chính đã đưa ra một số nhiệm vụ, giải pháp để triển khai hiệu quả hơn nữa mô hình “Một cửa, một lần dừng” trong thời gian tới. Theo đó, đồng chí nhấn mạnh cần hoàn thiện quy trình kiểm tra, quy chế phối hợp giữa các ngành của mỗi bên và hai bên: sớm thống nhất, ký kết Biên bản ghi nhớ về lĩnh vực Y tế để cơ quan y tế của địa phương hoặc của khu vực có kế hoạch triển khai công tác kiểm dịch y tế có tính đặc thù cao tại cửa khẩu; thống nhất chỉ đạo các ngành có liên quan của mỗi tỉnh tiếp tục triển khai các Biên bản ghi nhớ do cấp Bộ đã ký, rà soát bổ sung hoặc xây dựng mới Quy trình chung và Quy chế phối hợp chuyên ngành; giao Trung tâm Quản lý cửa khẩu Quảng Trị và Ban quản lý của khẩu Đen Sa Vẳn làm đầu mối phối hợp với các ngành liên quan tại cửa khẩu, cơ quan cấp tỉnh và Trung ương nghiên cứu xây dựng Quy chế phối hợp giữa các ngành của mỗi bên và hai bên để thực hiện.

Để tháo gỡ trong việc thực hiện quy trình kiểm tra, chưa thực sự đúng nghĩa “một cửa, một lần dừng”: các cơ quan chức năng của hai Bên căn cứ vào các văn bản pháp lý quốc tế (MOU) đã ký kết để thực hiện đúng với quy trình kiểm tra theo mô hình “một cửa, một lần dừng” đã được các bên ký kết.

Về cơ sở hạ tầng và bố trí khu vực kiểm tra chung : Hai bên thống nhất kiến nghị Chính phủ hai nước, các bộ ngành liên quan, các đơn vị tài trợ quốc tế (ADB, JICA...) trong việc tiếp tục quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, trang sắm thiết bị một cách đồng bộ để phục vụ tốt hơn nhu cầu hoạt động theo mô hình tại cặp cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo - Đen Sa Vẳn; thống nhất đặt Barier giám sát của khu vực kiểm tra chung phía Lào và đưa vào danh mục đề nghị ADB hỗ trợ kinh phí để thực hiện.

Về công khai thu các khoản phí, lệ phí: Hai bên cần thống nhất chỉ đạo các ngành quản lý tại cửa khẩu của mỗi tỉnh cần rà soát và niêm yết công khai các khoản thu và mức thu phí, lệ phí theo quy định của đơn vị mình tại khu vực cửa khẩu.

Về nhân sự tác nghiệp: Các đơn vị quản lý tại CKQT Lao Bảo và CKQT Đen Sa Vẳn chủ động rà soát trình cấp trên về nhu cầu chỉ tiêu biên chế của đơn vị mình để được bố trí phù hợp, bao gồm cả cán bộ thông thạo tiếng Việt, tiếng Lào cho cả hai bên đủ trình độ chuyên môn và am hiểu về mô hình “Một cửa một lần dừng”nhằm phục vụ công tác kiểm tra theo mô hình được thuận lợi.

Về sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng của mỗi bên: Hai bên thống nhất tiếp tục chỉ đạo các lực lượng chức năng của mỗi bên tăng cường hơn nữa công tác phối hợp để giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc nảy sinh trong quá trình thực hiện.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Nguyễn Quân Chính cũng đề nghị một số nội dung quan trọng khác như:thống nhất chỉ đạo các ngành quản lý tại cửa khẩu căn cứ quy định hiện hành để hướng dẫn chủ hàng, phương tiện thực hiện đúng quy định về phương tiện vận tải đường bộ của Việt Nam và Lào cũng như các thủ tục hàng hóa có liên quan khác; phối hợp với các lực lượng quản lý chuyên ngành tại cửa khẩu nghiên cứu đề xuất cấp có thẩm quyền chỉ đạo việc xây dựng và hoàn thiện các công trình kết cấu hạ tầng tại 02 cửa khẩu. Đồng thời, tiếp tục rà soát, cập nhật bổ sung nhu cầu trang sắm máy móc thiết bị, phương tiện làm việc phục vụ cho hoạt động của mô hình này tại cửa khẩu, tham mưu việc đề xuất ADB tài trợ vốn và huy động các nguồn vốn hợp pháp để thực hiện.

Đề nghị Chính phủ 02 nước sớm tổ chức Hội nghị tổng kết mô hình để từ đó kiến nghị điều chỉnh cho phù hợp với thực tế, đồng thời xem xét khả năng áp dụng mô hình này tại các cặp cửa khẩu mới cho tất cả các cặp cửa khẩu trên tuyến biên giới Việt - Lào.